ชนชาติขอม (เรียกเขมรในปัจจุบัน) เป็นบรรพบุรุษของชนชาติกัมพูชาในปัจจุบัน ในระยะหนึ่งชนชาติขอม (เรียกเขมรในปัจจุบัน) ได้เคยแผ่อำนาจเข้ามาในประเทศไทย ลาว และแถบปากแม่น้ำโขง ประวัติของอาณาจักรเขมรได้เริ่มต้นขึ้น ราวพุทธศตวรรษที่ 6 โดยเริ่มจากอาณาจักรชื่อ "ฟูนัน" (Funan) :ซึ่งตั้งอยู่ทางภาคใต้ของแหลมอินโดจีน อาณาจักรฟูนัน (Funan) มีเมืองหลวงตั้งอยู่แถบเมืองบาพนม ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศกัมพูชาในปัจจุบัน และต่อมาได้ขยายอาณาเขตไปยังแคว้นที่ชื่อเจนละ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นประเทศกัมพูชานั่นเอง โดยแคว้นเจนละได้เจริญขึ้นมาแทนอาณาจักรฟูนัน (Funan) ในเวลาต่อมา โดยศิลปะเขมรที่ได้มมีกาารค้นพบประติมมากรรมเริ่มต้นจากศิลปะแบบพนมดา ราวพุทธศตวรรษที่ 1100 หลังจากนั้นก็ได้มีการสืบทอดศิลปะอย่างต่อเนื่อง ถึงศิลปะแบบกุเลน ซึ่งเป็นช่วงหัวต่อระหว่างก่อนสร้างเมืองนคร และแบบเมืองนคร มาจนถึงศิลปะแบบนครวัด แบบบายน เจริญรุ่งเรืองสืบมา จนกระทั่ง ราวพุทธศตวรรษที่ 20 - 21 อาณาจักรเขมรจึงได้เสื่อมลงในที่สุด ศิลปะแบบเขมร มีทั้งสถาปัตยกรรมที่ใช้วัตถุถาวร ใช้ไม้ และใช้วัตถุผสมทั้ง 2 ชนิด ปัจจุบันสถาปัตยกรรมที่ยังคงเหลือ คือสถาปัตยกรรมแบบที่สร้างด้วยอิฐและศิลา โดยส่วนใหญ่มักเป็นสถาปัตยกรรมแบบปราสาท หรือศาสนสถาน ทั้งแบบหลังเดียวและหลายหลัง เนื่องจากเว็บไซต์แห่งนี้เน้นการศึกษาทางด้านประติมากรรมเทวรูป ทั้งจากวัสดุแบบหินทราย และสำริด ดังนั้นจึงขอเน้นให้ความรู้เพื่อการศึกษาเฉพาะประติมากรรมแบบเทวรูปในแต่ละยุคสมัย โดยแบ่งออกเป็นศิลปะแบบต่างๆ การแบ่งศิลปะเขมรออกเป็นแบบต่าง ๆ ใช้การแบ่งตามความแตกต่างของศิลปะ โดยสามารถแบ่งแยกได้ทั้งหมด 14 แบบดังต่อไปนี้
ก่อนสร้างเมืองพระนคร - ศิลปะแบบพนมดา (Phnom Da) ราวพุทธศตวรรษที่ 1100 - 1150 (6th Century) - ศิลปะแบบสมโบร์ไพรกุก (Sambor Prei Kuk) ราวพุทธศตวรรษที่ 1150 - 1200 (6th - 7th Century) - ศิลปะแบบไพรเมง (Pri Kmeng) ราวพุทธศตวรรษที่ 1180 - 1250 (6th - 7th Century) และ ศิลปะแบบกำพงพระ (Kampong Preah) ราวพุทธศตวรรษที่ 1250 - 1350 (7th - 8th Century) ช่วงหัวต่อ - ศิลปะแบบกุเลน (Kulen) ราวพุทธศตวรรษที่ 1370 - 1420 (8th - 9th Century) สมัยเมืองพระนคร ศิลปะแบบพะโค (Preah Ko) ราวพุทธศตวรรษที่ 1420 - 1440 (9th Century) ศิลปะแบบบาเค็ง (Bakheng) ราวพุทธศตวรรษที่ 1440 - 1470 (9th Century) ศิลปะแบบเกาะแกร์ (Kor Ker) ราวพุทธศตวรรษที่ 1465 - 1490 (Late 9th Century) Update 15/7/03 ศิลปะแบบแปรรูป (Pre' Rup) ราวพุทธศตวรรษที่ 1490 - 1510 (Late 9th - Early 10th Century) ศิลปะบันทายสรี (Banteay Sri) ราวพุทธศตวรรษที่ 1510 - 1550 (10th Century) Update 15/7/03 ศิลปะแบบคลัง (Khleang) ราวพุทธศตวรรษที่ 1510 - 1560 (10th Century) ศิลปะแบบบาปวน (Baphuon) ราวพุทธศตวรรษที่ 1560 - 1630 (10th - 11th Century) ศิลปะแบบนครวัด (Angkor Wat) ราวพุทธศตวรรษที่ 1650 - 1720 (11th - 12th Century) ศิลปะแบบบายน (Bayon) ราวพุทธศตวรรษที่ 1720 - 1780 (12th Century)
Ref: ศิลปะขอม, หม่อมเจ้า สุภัทรดิศ ดิศกุล ภาพ: "Angkor" Splendors of the Khmer Civilization and Thai Collection book.
Ref: ศิลปะขอม, หม่อมเจ้า สุภัทรดิศ ดิศกุล
ภาพ: "Angkor" Splendors of the Khmer Civilization and Thai Collection book.
