ศิลปะแบบไพรกเมง (Prei Khmeng) และกำพงพระ (Kampong Phra)
ราวพุทธศตวรรษที่ 1180 - 1350

ช่วงอายุของศิลปะแบบนี้มีช่วงอายุยาวนานกว่า 100 ปี สามารถพบเห็นศิลปะแบบนี้จำนวนมาก มีทั้งเป็นงานประติมากรรมที่มีความสวยงามมาก ไปจนถึงประติมากรรมแบบฝีมือหยาบ อีกทั้งยังมีการนำเอาศิลปะของอินเดีย และชวาเข้ามาผสมด้วย

ประติมากรรมยังคงรักษาวงโค้งที่ใช้รองรับพระนารายณ์ โดยยึดเฉพาะสองแขนด้านบนเท่านั้น วงโค้งในประติมากรรมแบบนี้มีขนาดเล็กลง ในตอนปลายมีความพยายามที่จะทำให้เป็นประติมากรรมแบบลอยตัวทั้งหมด ยกตัวอย่างเช่นเทวรูปหริหราที่ปราสาทอันเดต ซึ่งมีความแตกต่างจากประติมากรรมที่ปราสาทตระพังพงที่ยังปรากฏวงโค้งไว้

 

ลักษณะการแต่งกาย ของประติมากรรมแบบนี้มีหลากหลายแบบ เช่นประติมากรรมที่ปราสาทอันเดต (Phrasat Andet) รูปพระหริหระเปรียบเทียบกับพระนารายณ์ที่ปราสาทตระพังตอตึงไถง เครื่องแต่งกายโดยทั่วไป ปลายชายพกบนต้นขาด้านซ้าย ชายพกด้านหน้าสลักคล้ายสมอเรือ เข็มขัดคาดอยู่นอกผ้านุ่ง และชายกระเบนด้านหลังที่สลักรูปคล้ายสมอเรือได้หายไปในศิลปะแบบนี้
ทรงผมมีลักษณะพิเศษสืบทอดกันไปจนถึงศิลปะแบบกุเลน เช่นหมวกทรงกระบอกด้านหลังยาวลงมาคลุมท้ายทอย และมีแนวเล็ก ๆ บริเวณขอบล่าง ซึ่งเป็นต้นแบบของหมวกที่มีกระบังหน้า การเกล้าผมยึดแบบเก่า ทรงผมที่เกล้าแคบ และได้รับเอาอิทธิพลแบบชวาเข้ามาผสม

เทวรูปหริหระ (Harihara) ปราสามตระพังพง
ศิลปะแบบไพรเมง - กำพงพระ

Ref: เรื่องจากหนังสือศิลปะขอม, พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2539, หม่อมเจ้า สุภัทรดิศ ดิศกุล

ภาพ: "Angkor" Splendors of the Khmer Civilization.