ศิลปะแบบสมโบว์ไพรกุก (Sambor Prei Kuk)
ราวพุทธศตวรรษที่ 1150 - 1200

เป็นยุคสมัยที่ตรงกับสมัยเจนละ ปกครองโดยพระเจ้าอีสานวรมัน ซึ่งทำการยึดอาณาจักรฟูนันไว้ได้ ทำให้อาณาจักรฟูนันค่อย ๆ เสื่อมลง จนกระทั่งสูญสิ้นไป หลังจากนั้นจึงได้สถาปนาอาณาจักรขึ้นใหม่ชื่อ "อีศานปุระ" (เรียกตามแบบศิลาจารึก) :ซึ่งสีนนิษฐานว่าคือสมโบว์ไพรกุก ที่เรียกกันโดยทั่วไปในปัจจุบัน

---

ลักษณะของประติมากรรมรูปมนุษย์ หรือเทวรูปแบบนุ่งโธตีได้หายไป คงเหลือแต่ผ้าโจงกระเบนสั้นเท่านั้น วงโค้งที่ใช้ยึดมีขนาดเล็กลง เครื่องแต่งกายยังคงแบบพนมดาไว้ แต่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมเล็กน้อย ทรงผมที่พบเห็น ประกอบด้วยผมหยิกสลวย และหมวกรูปทรงกระบอก ซึ่งขอบหลังโค้งลงบนท้ายทอย
ส่วนประติมากรรมรูปผู้หญิง มีทั้งแบบผสมผสานศิลปะแบบอินเดีย เนื่องจากได้รับอิทธิพลต่อกันมา และประติมากรรมเพศหญิงบางรูป อาจมีลักษณะยืนตรง ประดับด้วยเข็มขัดเพชรพลอย ซึ่งแตกต่างไปจากศิลปะแบบพนมดาค่อนข้างมาก

Ref: เรื่องจากหนังสือศิลปะขอม, พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2539, หม่อมเจ้า สุภัทรดิศ ดิศกุล

ภาพ: "Angkor" Splendors of the Khmer Civilization.