|
|
พอดีได้มีโอกาสอ่านในหนังสือพิมพ์เชียงใหม่นิวส์ฉบับวันอาทิตย์ที่
6 กรกฏาคม 2546 เขียนโดยคุณ วิลักษณ์ ศรีป่าซาง เขียนเกี่ยวกับพระพุทธรูปไม้
หรือพระเจ้าไม้นั่นเอง เขียนได้อย่างน่าสนใจและมีประโยชน์ จึงได้นำมาถ่ายทอดไว้ให้ได้อ่านกันครับ
|
ว่ากันว่าพระเจ้าไม้เป็นวัตถุมงคลเพียงอย่างเดียวที่ผู้สะสมหวาดหวั่นและแคลงใจ
ว่าจะมีเจ้าหน้าที่ตำรวจมาเยี่ยมบ้านโดยไม่ได้รับเชิญ เพราะพระเจ้าไม้ทั้งมวลนั้นเป็นสมบัติของวัด
ไม่วัดใดก็วัดหนึ่ง ส่วนจุดประสงค์ในการสร้างพระเจ้าไม้นั้นมีได้หลากหลายรูปแบบ
ยังไม่เป็นที่แน่นอนนัก บ้างก็ว่าแก้บน บ้างก็ว่าถวายทานให้ผีตาย เป็นต้น
พูดกันตามความเป็นจริงแล้วราคาเช่าหาของพระเจ้าไม้บางองค์นั้นแพงพอ ๆ กับพระเจ้าที่ทำขึ้นจากสัมริดด้วยซ้ำไป
คนล้านนาเรีกขานพระพุทธรูปว่า "พระเจ้า" ส่วนจะสร้างขึ้นมาจากวัสดุแบบใดๆ
ก็จะเติมชื่อวัสดุหลังจากคำว่า "พระเจ้า" เช่น พระเจ้าตอง พระเจ้าไม้
พระเจ้าปูน ส่วนพระเครื่องเรียกว่า "พระ" เฉย ๆ ส่วนพระภิกษุเรียก
"ตุ๊" และสามเณรเรียก "พระหน้อย"
|
|
|
|
พระเจ้าไม้เป็นพระของชาวเหนือโดยแท้ เนื่องจากล้านนา ในสมัยโบราณอุดมไปด้วย
ป่าไม้ดงหนา ป่าคาดงกว้าง บ้านเรือน วิหารศาสนสถานส่วนใหญ่ถูกสร้างขึ้นด้วยไม้
และจะรวมไปถึงพระพุทธรูปที่ศรัทธาหน้าบุญทั้งหลายสร้างถวายวัด เพื่อสืบต่อพระศาสนา
5000 พระวัสสา ชาวบ้านทั้งหลายนิยมสร้างพระเจ้าไม้ ส่วนพระเจ้าที่สร้างด้วยวัสดุอื่น
ๆ เช่นโลหะ แก้ว หิน มักเป็นเจ้าเป็นนาย และเศรษฐีมีเงิน แม้อานิสงส์จะได้น้อย
แต่ก็มีใจศรัทธา เพราะฉะนั้นพระเจ้าไม้จึงเป็นพระเจ้าของคนทุกข์คนยากโดยแท้
ในอดีตจะพบพระเจ้าไม้ตามวัดวาอารามต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก
แต่เดิมพระเจ้าไม้จะประดิษฐานตามแท่นแก้วในพระวิหาร แต่ในปัจจุบันพระเจ้าไม้มักจะอยู่ในตู้มีกรงเหล็กล้อมรอบ
และตามตู้โชว์ร้านขายของเก่าทั่วไป ซึ่งบางร้างอาจมีพระเจ้าไม้มากกว่าในวัดหลาย
ๆ แห่งรวมกัน เนื่องจากไม้ผุพังได้ง่าย เมื่อมีการรื้อวิหารหลวง พระเจ้าไม้ถูกแดดถูกฝนก็ผุพังไปตามกาลเวลา
ชาวบ้านในยุคต่อมาจึงนิยมนำมาฝากไว้ใต้ต้นโพธิ์
|
ไม้ที่ใช้สร้างพระเจ้ามีหลายชนิด คนโบราณนิยมนำเอาไม้ที่มีชื่อมงคล
และมีชื่ออันเกี่ยวเนื่องกับตำนานพระพุทธศาสนามาสร้าง เช่นไม้จันทร์หอม
ไม่ว่าไม้จันทร์ขาวจันทร์แดง เป็นไม้แพงค่าหายาก ด้วยว่ามีกลิ่นหอม พระเจ้าไม้จันทร์จึงหายาก
ในตำนานกล่าวว่า พระเจ้าไม้จันทร์คือพระพุทธรูปองค์แรกที่ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยพุทธกาล
ส่วนพระเจ้าที่สร้างขึ้นจากไม้สักก็พบได้จำนวนมาก คงเพราะสลักง่าย และทนต่อปลวกมอดแมง
อีกทั้งยังมีชื่อพ้องกับคำว่าศักดิ์สิทธิ์ศักดิ์ศรี ก็อาจเป็นได
้พระเจ้าสัมฤทธิ์ คือพระเจ้าไม้ที่สร้างขึ้นโดยใช้ไม้หลายชนิดรวมกัน
แต่ส่วนมากพระเจ้าไม้ที่พบมักถูกสร้างขึ้นโดยใช้ไม้ชิ้นเดียวทั้งองค์ หรือมีเพียงส่วนสำคัญที่ใช้ไม้ต่างประเภทกัน
เช่นพระเศียร พระหัตถ์ ฐาน เป็นต้น โดยใช้สลักไม้ยึด เมื่อสลักขวักไม้เป็นสารูปพระเจ้าแล้วก็ลงรักลงชาดปิดทอง
คำล้านนาว่า "ลงฮักลงหางติดคำ" ขั้นต่อมาคือการจารึกเรื่องราวต่าง
ๆ ที่ฐานพระ เริ่มต้นด้วยวันเดือนปีที่สร้างพระเจ้า นามผู้สร้าง จุดประสงค์การสร้าง
และความปราถนาของผู้สร้าง ยกตัวอย่างลักษณะการจารึกตามฐานพระพุทธรูปต่าง
ๆ ได้ดังนี้
|
ลักษณะคำจารึกใต้ฐานพระพุทธรูปปางลีลา วัดพญาภู จังหวัดน่าน
"อ่านได้ว่า สมเด็จเจ้าพระญาสารผาสุม เสวยราชย์
ในนันทปุระ (เป็นชื่อเมืองน่านในสมัยโบราณ) สถาบกสม-เด็จพระเป็นเจ้า ๕
องค์ โพระจักตั้งเป็นพระเจ้า ในศาสนา ๕พันปี นี้ตั้งเป็นพระเจ้า ในปีมะเมีย
เพื่อบุญ จุลศักราช ๗๘๘ มหาศักราช ๑๙๗๐ เดือน ๖ วันพุธ ๗ ยาม ปรารถนาทันพระศรอาริยไมตรีเจ้า"
|
ขั้นตอนสุดท้ายคือการอบรมสมโภช หมายถึงการบวชสารูปพระเจ้าให้เป็นพระพุทธเจ้าโดยสมบูรณ์
|
