ช่วงพุทธศตวรรษที่ 6 - 18

 

พระพุทธรูปของอินเดียรุ่นแรก สามารถแบ่งได้เป็น 3 รุ่นหลัก ๆ ได้แก่

1. ศิลปะคันธารราฐ (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 6 - 10)

เกิดขึ้นโดยศิลปินกรีก - โรมัน ในแคว้นคันธารราฐ ประเทศปากีสถาน ลักษณะของพระพุทธรูปมีความคล้ายกับสามัญมนุษย์มากที่สุด

2. ศิลปะแบบมถุรา (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 7 - 9)

กำเนิดขึ้นทางภาคเหนือของอินเดีย พุทธลักษณะมีความเข้มแข็งบึกบึน ซึ่งต่างไปจากแบบคันธารราฐมาก

3. ศิลปะแบบอมรวดี (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 7 - 10)

กำเนิดที่อาณาจักรอันทรา เมืองหลวงคืออมรวดี ซึ่งนับได้ว่าเป็นศิลปะแบบอุดมคติอย่างแท้จริง พุทธลักษณะทั่วไปบึกบึนเช่นเดียวกับมถุรา ส่วนจีวรเป็นริ้ว

 

 

พระพุทธรูปอินเดียในยุคต่อไป (พุทธศตวรรษที่ 10 - 18)

1.ศิลปะแบบคุปตะ (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 10- 12)

กำเนิดขึ้นในสมัยราชวงศ์คุปตะ ถือได้ว่าเป็นศิลปะที่มีสกุลช่างที่ดีที่สุดของอินเดีย เช่นเดียวกับพระพุทธรูปสุโขทัยของไทย พุทธลักษณะที่สำคัญได้แก่ พระอังสากว้าง ห่มจีวรแนบเนื้อ แสดงให้เห็นส่วนสัดอันงดงามได้อย่างเด่นชัด พระพักตร์แสดงแสดงออกแบบสงบนิ่ง

2. ศิลปะปาละ (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 12-16)

กำเนิดขึ้น ณ แคว้นแบงคอล ในสมันราชวงศ์ปาละ พุทธลักษณะที่สำคัญได้แก่ พระวรกายเพรียวบาง จีวรแนบเนื้อ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะคุปตะ พระนาสิกงุ้ม พระเนตรอยู่ในลักษณะครึ่งหลับ

3. ศิลปะปาละ-เสนา (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 14-18)

กำเนิดขึ้นในช่วงปลายของราชวงศ์ปาละ ต่อเนื่องถึงราชวงศ์เสนา ถือกันว่าเป็นศิลปะทางพระพุทธศาสนารุ่นสุดท้ายของอินเดีย